Một nhóm những người ở độ tuổi 20 và 30 tại thủ đô Washington hồi tháng 3 đã thay điện thoại thông minh bằng điện thoại chỉ có chức năng cơ bản,bắt đầu hành trình một tháng "cai nghiện kỹ thuật số" - xu hướng đang nổi lên trong giới trẻ Mỹ nhằm thoát khỏi những tác động tiêu cực của mạng xã hội.

"Tôi đứng đợi xe buýt mà không biết khi nào xe đến",Jay West,29 tuổi,kể lại hôm 21/4.

Mẫu điện thoại chỉ có chức năng nghe gọi cơ bản được một số người Mỹ sử dụng để cai nghiện điện thoại thông minh. Ảnh: AFP

Anh tham gia thử thách "Một tháng ngoại tuyến" (Month Offline) do công ty khởi nghiệp nhỏ Dumb tổ chức,với sự hỗ trợ từ nhóm cộng đồng địa phương.

Thói quen cũ rất khó bỏ. West thường vô thức thò tay vào túi tìm điện thoại rồi bất chợt nhận ra trong đó chẳng có gì cả.

Nhưng cuối cùng,anh cảm thấy bản thân được giải phóng.

"Đôi khi tôi thấy buồn chán nhưng không phải vấn đề lớn",West chia sẻ vào một buổi tối tháng 4 tại khu vườn cộng đồng,nơi những người tham gia cai nghiện điện thoại gặp nhau để chia sẻ về những khó khăn và niềm vui khi ngắt kết nối. "Buồn chán một chút cũng tốt thôi".

Ngồi bên cạnh anh là Rachael Schultz,35 tuổi,người đã phải hỏi đường người lạ trên phố. Còn Lizzie Benjamin,25 tuổi,thì tìm lại đĩa CD cũ mà bố cô từng ghi để nghe nhạc mà không cần dùng đến ứng dụng Spotify.

Trước khi tham gia đợt cai nghiện này,Bobby Loomis,nhân viên bất động sản,thậm chí không thể xem hết một tập phim truyền hình mà không kiểm tra điện thoại.

Nhưng giờ đây,khi không còn đeo tai nghe,anh thích thú lắng nghe tiếng chim hót mỗi khi đi dạo quanh Washington. Khi đợt cai nghiện kết thúc,thời gian sử dụng điện thoại mỗi ngày của anh đã giảm từ 6 tiếng xuống còn 4 tiếng,xấp xỉ mức trung bình của người trưởng thành tại Mỹ.

Các nhà khoa học từ lâu đã cảnh báo chứng nghiện điện thoại có liên quan đến việc giảm khả năng tập trung,gây ra các vấn đề về giấc ngủ và lo âu. Trong một phán quyết mang tính bước ngoặt vào cuối tháng 3,một tòa án tại California đã tuyên bố Instagram và YouTube phải chịu trách nhiệm về tính chất gây nghiện trên các nền tảng của họ.

Người đàn ông ngồi ngắm cảnh dưới dãy hoa anh đào nở rộ dọc hồ Tidal Basin,gần Đài tưởng niệm Jefferson ở thủ đô Washington ngày 25/3. Ảnh: AFP

Ngày càng nhiều thanh niên Mỹ chú ý đến điều này. Theo một cuộc thăm dò của YouGov thực hiện năm ngoái,hơn 2/3 số người từ 18 đến 29 tuổi muốn giảm thời gian sử dụng thiết bị.

Nhiều công cụ mới đã ra đời để hiện thực hóa điều đó: các ứng dụng cai nghiện kỹ thuật số,thiết bị chặn điện thoại và các nhóm tổ chức cai nghiện dài ngày như ở Washington. Trên các giảng đường đại học,việc "kiêng" mạng xã hội trong vài tuần đang trở nên phổ biến,những buổi tối không màn hình giữa bạn bè đã trở thành trào lưu ở các thành phố lớn.

Kostadin Kushlev,nhà nghiên cứu tâm lý tại đại học Georgetown,cho biết việc không dùng điện thoại thông minh dù chỉ trong vài tuần cũng giúp "tâm lý thoải mái hơn và cải thiện khả năng duy trì sự tập trung". Ông nói thêm rằng các nghiên cứu sơ bộ cho thấy những hiệu ứng này sẽ tồn tại lâu dài theo thời gian.

Josh Morin,một trong những người tổ chức chương trình tại Washington,tin rằng vứt bỏ điện thoại là chưa đủ mà cần một giải pháp thay thế hấp dẫn hơn để duy trì thói quen cách xa điện thoại thông minh. Hàng tuần,anh tổ chức buổi thảo luận cho người tham gia tại một quán karaoke ở khu phố sầm uất nhất thủ đô.

"Để thực sự phá vỡ thói quen dùng điện thoại,bạn phải tạo ra một đời sống cộng đồng phong phú và thú vị hơn",Morin nói.

Một lễ hội trên đại lộ Pennsylvania ở thủ đô Washington hôm 11/4. Ảnh: Reuters

Sáng kiến "Một tháng ngoại tuyến" do công ty Dumb phát động một năm trước,với chi phí tham gia khoảng 100 USD mỗi người. Họ được phát một chiếc điện thoại nắp gập cài sẵn vài công cụ thiết yếu như nghe gọi,nhắn tin và Uber.

Công ty khởi nghiệp này đang tiến từng bước nhỏ và hy vọng vượt mốc 1.000 người dùng vào tháng 5. Tuy nhiên,các chuyên gia nhận thấy một xu hướng lớn hơn.

Graham Burnett,giáo sư lịch sử tại đại học Princeton,nhận định đây là "khởi đầu của một phong trào thực thụ",tương tự sự ra đời của phong trào môi trường vào những năm 1960 đã dẫn đến những đạo luật bảo vệ môi trường mang tính lịch sử.

Kendall Schrohe,23 tuổi,làm việc tại một tổ chức giám sát quyền riêng tư kỹ thuật số,đã hoàn thành đợt cai nghiện tại Washington hồi tháng 1. Giờ đây,cô có thể đi lại trong khu phố mà không cần Google Maps,đã xóa Instagram và tự lập nhóm "tỉnh táo kỹ thuật số" của riêng mình.

"Tôi nhìn mọi thứ qua lăng kính lạc quan và tôi cảm thấy chúng ta thực sự đang ở điểm khởi đầu của một điều gì đó mới mẻ",cô nói.

Hồng Hạnh (Theo AFP)