8 thói quen có thể giúp sống thêm hơn 20 năm

Tám thói quen lành mạnh ở tuổi 40 liên quan đến hơn 20 năm tuổi thọ,trong khi thay đổi từ tuổi 60 vẫn có thể mang lại lợi ích.Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Mỹ phân tích dữ liệu của 719.147 cựu binh Mỹ từ 40 đến 99 tuổi,thu thập trong giai đoạn 2011-2019. Trong đó,276.132 người có đầy đủ thông tin về tám yếu tố lối sống để đưa vào phân tích chuyên sâu. Kết quả cho thấy nam giới ở tuổi 40 duy trì đủ tám yếu tố lành mạnh có tuổi thọ ước tính cao hơn 24 năm so với người không có yếu tố nào. Ở nữ giới,mức chênh lệch là 20,5 năm. Những người có càng nhiều thói quen tốt càng ghi nhận nguy cơ tử vong sớm thấp hơn.Theo nhóm nghiên cứu,kết quả không có nghĩa mỗi người thực hiện đủ tám thói quen chắc chắn được cộng thêm hơn 20 năm tuổi thọ. Đây là nghiên cứu quan sát,cho thấy mối liên hệ nhưng không chứng minh quan hệ nhân quả.Tám thói quen có lợi cho tuổi thọVận động thường xuyên: Hoạt động thể chất đạt ít nhất 7,5 MET-giờ mỗi tuần,tương đương khoảng 150 phút vận động cường độ vừa,là yếu tố có mối liên hệ mạnh nhất với giảm nguy cơ tử vong trong nghiên cứu.Không hút thuốc: Người chưa từng hút thuốc có nguy cơ tử vong thấp hơn nhóm từng hút. Bỏ thuốc vẫn mang lại lợi ích ở nhiều độ tuổi và giúp giảm nguy cơ tim mạch,hô hấp,ung thư.Ăn uống lành mạnh: Chế độ ăn ưu tiên thực phẩm toàn phần và chủ yếu có nguồn gốc thực vật,gồm rau,trái cây,các loại hạt,đậu và ngũ cốc nguyên hạt.Hạn chế rượu bia: Nghiên cứu xếp việc không thường xuyên uống quá mức vào nhóm yếu tố có lợi. Uống nhiều rượu bia liên quan đến bệnh gan,tim mạch,ung thư và tai nạn.Ngủ có khả năng phục hồi: Giấc ngủ đủ và chất lượng hỗ trợ hoạt động của tim mạch,chuyển hóa,miễn dịch và sức khỏe tinh thần. Người thường xuyên mất ngủ hoặc ngủ không sâu cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ cố tăng thời gian nằm trên giường.Quản lý căng thẳng: Căng thẳng kéo dài,lo âu và trầm cảm có thể tác động đến giấc ngủ,vận động,ăn uống và khả năng kiểm soát bệnh mạn tính.Duy trì quan hệ xã hội tích cực: Kết nối với gia đình,bạn bè và cộng đồng có mức độ liên hệ với tuổi thọ yếu hơn các yếu tố khác nhưng vẫn có ý nghĩa. Quan hệ xã hội cũng giúp giảm cô đơn và hỗ trợ sức khỏe tinh thần khi về già.Không mắc rối loạn sử dụng opioid: Nhóm nghiên cứu đề cập tình trạng lệ thuộc hoặc sử dụng thuốc giảm đau opioid không đúng cách,không đồng nghĩa người bệnh phải từ chối opioid khi được bác sĩ chỉ định và theo dõi.Vận động thường xuyên là một trong những yếu tố có mối liên hệ mạnh nhất với tuổi thọ. Ảnh minh họa: VecteezyThay đổi từ tuổi 60 Mức chênh lệch tuổi thọ ước tính giảm dần ở độ tuổi cao hơn nhưng vẫn đáng kể. Ở tuổi 50,nhóm có đủ tám yếu tố có tuổi thọ ước tính cao hơn 21,3 năm ở nam và 18,9 năm ở nữ so với nhóm không có yếu tố nào.Ở tuổi 60,mức chênh lệch tương ứng là 16,5 năm ở nam và 18 năm ở nữ. Kết quả cho thấy cải thiện lối sống ở tuổi trung niên hoặc khi đã bước vào tuổi già vẫn có thể mang lại lợi ích,dù bắt đầu càng sớm càng tốt.Nhóm tác giả cũng ghi nhận hoạt động thể chất,không hút thuốc và không mắc rối loạn sử dụng opioid có mối liên hệ mạnh nhất với nguy cơ tử vong. Ăn uống,hạn chế rượu bia,ngủ tốt và quản lý căng thẳng đứng ở nhóm tiếp theo. Điều này gợi ý người chưa thể thay đổi đồng thời tám yếu tố vẫn có thể bắt đầu từ một hoặc hai việc phù hợp nhất.Sống lâu cần đi cùng sống khỏeTuổi thọ cao không chỉ được tính bằng số năm sống thêm mà còn bằng thời gian một người duy trì khả năng vận động,trí nhớ,giao tiếp xã hội và tự chăm sóc. Những thói quen trên góp phần giảm nguy cơ bệnh tim mạch,đái tháo đường type 2 và các bệnh mạn tính có thể làm suy giảm chất lượng sống khi về già.Bên cạnh lối sống lành mạnh,chủ động dự phòng bệnh truyền nhiễm cũng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng,đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền. Người trưởng thành nên khám sức khỏe định kỳ,tầm soát theo độ tuổi và tiêm các vaccine phù hợp với tình trạng sức khỏe theo tư vấn y tế.Nghiên cứu có một số giới hạn. Người tham gia là cựu binh Mỹ,93% là nam và có đặc điểm sức khỏe,nghề nghiệp khác dân số nói chung. Nhóm có đủ cả tám yếu tố cũng chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ. Vì vậy,các con số về tuổi thọ không nên được áp dụng như một công thức cho từng cá nhân.Dù vậy,kết quả củng cố một thông điệp thực tế: thay đổi lối sống không cần chờ đến khi xuất hiện bệnh. Bắt đầu vận động,bỏ thuốc,ngủ tốt hơn hoặc duy trì kết nối xã hội ở tuổi 40,50 hay 60 đều có thể góp phần tạo ra những năm tuổi già khỏe mạnh hơn.Văn Hà (Theo Medical News Today)